Ngày 4/9, sau khi truyền thông đưa tin Liên đoàn bóng đá chuyên nghiệp Trung Quốc đang nghiên cứu mùa Super League xuyên năm, quản trị viên Transfermarkt Trung Quốc Zhu Yi nói về góc nhìn của mình.

Zhu Yi viết:

Về việc giải Trung Quốc có nên chuyển sang lịch xuyên năm hay không, các bạn biết rồi, tôi vẫn phản đối. Cần nói rõ, tôi không phản đối bản thân lịch xuyên năm, mà phản đối việc điều kiện hiện tại chưa chín đã ép đẩy lịch xuyên năm. Lý do như sau:

1. Xuyên năm không hợp tình hình hiện tại. Chuyện này không cần hỏi chuyên gia nào, chỉ cần mời đại diện CLB và CĐV vùng Đông Bắc, Tân Cương tới, hỏi họ một câu: các vị có chấp nhận giữa mùa liền mấy tháng không có sân nhà, hoặc đá bóng, xem bóng trong nhiệt độ 0 độ trở xuống? Đáp án tự rõ. Đất nước đang đẩy phát triển hài hòa các vùng, nhấn mạnh công bằng địa phương và phát triển cân bằng. Đông Bắc và Tân Cương là phần quan trọng trên bản đồ bóng đá Trung Quốc, cớ gì bắt họ hy sinh môi trường phát triển của chính mình để chiều cả nước? Muốn lịch xuyên năm đi được ở những vùng ấy, tiền đề là phải phối hợp để mỗi thành phố xây được sân kín điều hòa, có sưởi đất đạt chuẩn. Tốn bao nhiêu tiền, bao nhiêu năm? Địa phương cớ gì bỗng phải hợp tác bỏ khoản ấy? Những thứ ấy chưa xong, nói lịch xuyên năm đều là lâu đài trên không.

2. Lịch xuyên năm không nên do một mình Liên đoàn bóng đá chuyên nghiệp nghiên cứu hay quyết. Lịch xuyên năm là công trình hệ thống, phải liên động cả nước. Mọi giải quốc gia điều chỉnh đồng bộ, mới nối được hệ thống thi đấu trẻ các cấp. Nhưng hiện dưới Liên đoàn chuyên nghiệp chỉ có giải nghề nam nữ và các giải CLB U của giải trẻ, không có quyền cũng không có sức phối hợp cả đĩa thi đấu quốc gia. Lịch thi đấu do Hiệp hội bóng đá ban, nghiên cứu lịch xuyên năm cần Hiệp hội bóng đá Trung Quốc cùng Liên đoàn chuyên nghiệp đẩy chung, vì giải nghề chỉ là một khâu trong hệ thống thi đấu quốc gia, giải nghề xuyên năm cô lập chẳng có nghĩa. Chủ thể quyết sách còn chưa rõ, cải cách bắt đầu từ đâu?

3. Xuyên năm không phải lựa chọn bắt buộc nhà nước yêu cầu. Đến nay, đề tài thăm dò lịch xuyên năm thiếu căn cứ chính sách cấp trên và yêu cầu rõ, bản chất thực ra là vì thành tích AFC Champions League hoặc xuất ngoại mà muốn “vượt cua”. Vì mục tiêu cúp đơn nhất của ba bốn đội, điều chỉnh quy mô lớn như vậy lên cả hệ thống thi đấu quốc gia, là đảo gốc ngọn. Nhớ lại xem, trước kia ta “thao tác dữ như hổ, cuối cùng thua 0-5” ít sao? Những vấn đề bóng đá Trung Quốc thật sự cấp bách đầy rẫy: thể chế quản lý, cổ phần hóa CLB nghề, hệ thống đào tạo trẻ, nuôi người, bảo đảm lợi ích cầu thủ, kích hoạt thị trường, chỉnh phong trào nghề, phong khí và kỷ luật thi đấu, bồi dưỡng HLV và trọng tài, xây đội tuyển lớn, môi trường dư luận, xây văn hóa… Cái nào chẳng cấp bách hơn, gốc hơn lịch xuyên năm? Đổi bình hoa trên đế vốn đã mong manh, bình hoa có đẹp mấy cũng không đổi được số phận vỡ.

4. Lịch xuyên năm làm suy giảm giá trị thương mại của giải. Làm gì cũng phải tính sổ trước. Lịch xuyên năm ảnh hưởng không chỉ doanh thu vé sân nhà của CLB phương Bắc, mà còn giá trị phát sóng và tài trợ của cả giải, khoản này cuối cùng mọi CLB cùng gánh. Một là lệch mùa tài nguyên truyền thông. Lịch Super League hiện tại (tháng 3-11) đúng phủ cửa sổ trống thể thao truyền thống, tức NBA và năm giải lớn châu Âu đều nghỉ, Super League là nội dung giải đỉnh khan hiếm trên nền tảng. Đổi thành lịch xuyên năm (tháng 8 đến tháng 5 năm sau), đối đầu trực tiếp năm giải lớn, NBA, CBA tranh tài nguyên phát sóng, tài nguyên tin tức, nền tảng cớ gì nhường vị trí vàng cho Super League? Khung giờ hè một khi nhường ra, rất khó giành lại. Hai là lệch chu kỳ ngân sách doanh nghiệp. Ngân sách tài chính doanh nghiệp nước ta phổ biến lập theo năm dương lịch, chi phí marketing thể thao và duyệt chi chuyển nhượng của CLB đều theo nhịp ấy. Giải đổi xuyên năm, mùa sẽ trải hai năm dương lịch, kỳ chiêu mộ hè của CLB đúng đụng lúc ngân sách năm của doanh nghiệp đã phân xong, có thể tiền đã tiêu hết, ngân sách mới chưa duyệt, kế hoạch chiêu mộ chỉ còn để đó. Phía nhà tài trợ cũng ngượng không kém, ngân sách marketing doanh nghiệp duyệt đầu năm, tới giữa mùa (lúc xuyên năm) cơ bản đã thực hiện xong, nửa sau giải lấy gì để đổi thành tài nguyên phơi sáng? Đây không phải đơn giản kéo dài chu kỳ đàm phán, mà trực tiếp làm loạn nhịp vốn chiêu mộ của CLB và khai thác thương mại của giải. Ba là độ nhận diện thương hiệu giải giảm. Nhận thức thương hiệu Super League mấy chục năm qua, dù CĐV hay nhà tài trợ, đều dựng trên định vị lịch theo năm. Đổi vội sang xuyên năm nghĩa là phải nuôi lại thói quen xem, thuyết phục lại thị trường chấp nhận chu kỳ phơi sáng mới. Lúc giá trị thương hiệu bóng đá Trung Quốc vốn đang đáy, canh bạc này giá đắt. Sau khi J League chuyển xuyên năm, tái tục tài trợ và đàm phán phát sóng đã xuất hiện bất định, mà uy tín thương mại và sức hút của bóng đá Trung Quốc kém J League rất xa. Ta lấy gì gánh rủi ro ấy?

5. Lịch xuyên năm không giải quyết được những việc hiện cần giải quyết. Người ủng hộ xuyên năm thường kể ba lý do lớn, nhưng cứ soi từng cái, đều không đứng vững. Sức cạnh tranh AFC Champions League? Khoảng cách nằm ở năng lực cá nhân cầu thủ và thái độ dự giải của CLB, không phải lịch thi đấu. Năng lực và thái độ không nâng, dù lịch theo năm hay xuyên năm cũng giậm chân tại chỗ. Nóng hè? Hè nóng, đông chẳng lạnh sao? Bài học sau cải cách xuyên năm của Nhật đã hiện rõ, vấn đề nóng trận hè không được giảm tận gốc, chẳng qua đổi một sự khó chịu sang sự khác. Cầu thủ xuất ngoại? Không ra được, vì ta chưa nuôi ra nhân tài thị trường châu Âu đang cần gấp, vì CLB chưa nếm ngọt từ hệ thống đào tạo trẻ, vì hệ thống chuyển nhượng chưa hòa vào vòng tuần hoàn quốc tế. Những vấn đề ấy, không việc nào chỉ nhờ chỉnh thời điểm mùa giải là giải được.

6. Lịch xuyên năm là chạy theo mù, thoát ly thực tế. Sau khi J League Nhật chuyển xuyên năm, tranh cãi đã ùa ra rất nhiều: tiền hỗ trợ chuyên biệt cải tạo hạ tầng sân phát chậm, tỷ lệ khán giả mùa tuyết sẽ giảm rõ, xem trận có nguy cơ an toàn, dân oán đầy. Đó đã dùng sự thật chứng minh cải cách thoát ly tình hình trong nước và nền tảng quần chúng ắt phải trả giá. Còn AFC, càng không đáng chạy theo mù. AFC Champions League từ lịch xuyên năm thập niên 90, tới 2004 đổi sang lịch theo năm khớp các đội mạnh Đông Á Trung-Nhật-Hàn, rồi sau đó Tây Á dựa sức tiền đẩy đổi lại xuyên năm, cả trần ngoại binh cũng đã bỏ. Lịch thay đổi luật của AFC, bản chất là bộ sử cờ bạc đuổi kim nguyên “ai có tiền người ấy là ông”. Hôm nay anh chạy theo xuyên năm, ngày mai họ bỏ hạn ngoại binh, ngày kia lại đổi thể thức, lần nào cũng chạy theo, cuối cùng chẳng qua dùng nhịp của mình chiều trò của người khác.

Nói cho cùng, lịch xuyên năm chẳng qua là một quân cờ không đáng kể trên ván cờ cải cách bóng đá Trung Quốc,xa không phải nước quyết định thắng thua. Thứ ta thật sự thiếu, chưa bao giờ là một lịch đồng bộ châu Âu, mà là đất đào tạo trẻ chắc, quản trị CLB vận hành lành, môi trường thi đấu công bằng minh bạch, và thế hệ cầu thủ đứng được trên sân châu Âu. Những công trình nền ấy, hạng nào cũng cấp bách hơn, khó hơn đổi thời điểm mùa giải, cũng đáng dốc tâm lực hơn.

Cầu thủ Trung Quốc xuất ngoại, thành tích AFC Champions League đi lên, chưa bao giờ là đường tắt chỉ nhờ đối đồng hồ với nước ngoài mà đổi được, mà là kết quả tới khi đế đã vững. Đế không vững, lịch có đồng bộ mấy, cũng chỉ là giãy tại chỗ. Thà hơn tiêu hao lặp lại trên chuyện bắt nhịp hình thức như lịch xuyên năm, hãy dồn nguồn lực, tâm sức và quyết tâm cải cách hữu hạn vào những đề gốc thật sự quyết định vận mệnh bóng đá Trung Quốc. Ta thiếu không phải một thời khóa biểu giống châu Âu, mà một nhóm người đứng vững được trên thời khóa biểu châu Âu.